Vanuit ons enthousiasme voor de temperamentvolle zangkanarie, de Spaanse Timbrado, hebben we een studie gemaakt van zijn lied. En dankzij onze kennis van de Spaanse en Engelse taal, waren we in staat om veel te lezen. Met name in Spanje, waar jaarlijks ongeveer 27.000 Timbrado’s gekeurd worden, is veel gepubliceerd omtrent de zang van de Timbrado. Al lezende over de toeren in het Spaans, bezig met de vertaling van de lessen van Clemente Lillo en ingespannen luisterend naar onze eigen Timbrado’s in de training, is het mogelijk om de toeren steeds beter te verstaan.

Het betreft de volgende 12 toeren:

In de zangstandaard en op de keurlijsten van de Timbrado in Nederland zijn de originele Spaanse benamingen van de toeren in het Spaans weergegeven. Zoals we bijvoorbeeld ook  in Spanje zelfs op de keurlijsten van de Waterslager de toeren in het Nederlands tegenkomen en bij de Harzer Roller in het Duits, hebben we in Nederland sinds 2007 ervoor gekozen om de Spaanse benaming voor de toeren op de keurlijsten te vermelden. Een toerbenaming is immers een naam en een naam is niet te vertalen. Algemene regel bij vertalingen van teksten is dat plaatsnamen en eigennamen niet vertaald worden. Als er dan toch vertaald wordt, doet de vertaling geen recht aan de oorspronkelijke benaming en ontstaat verwarring. Het is nu eenmaal zo dat een woord in elke taal emoties in zich draagt en associaties of beelden oproept.

Om te illustreren dat vertaling verwarring geeft, staat in bovenstaand schema de originele benaming van de toeren naast de Nederlandse vertaling. De Waterslag, de Klingel en de Rol zijn toeren die in Nederland bekend zijn van de Waterslager en van de Harzer Roller. Bij het zoeken naar een juiste vertaling is gebruik gemaakt van toeren die in de Nederlandse zangkanarie-wereld al bekend waren: de toeren van deze andere zangkanaries. Bij het afluisteren van onze Timbrado’s, zullen we dan ook al snel geneigd zijn om te zoeken naar deze bekende toeren. En als die ‘Timbrado - waterslag’ of die ‘Timbrado - rol’ dan overeenkomt met de alom bekende Waterslager waterslag of Harzerrol, ontstaat al snel het idee dat we dus wel goed zitten! Maar nee! Volgens de omschrijving van de zang van de Timbrado is het niet de bedoeling dat de Timbrado deze toeren identiek aan een Waterslager of Harzer brengt. Het reglement van het CNJ/FOCDE (d.i.het Nationaal College van Keurmeesters in Spanje), art. 16, stelt zelfs dat: "de vogel gediskwalificeerd moet worden als in het lied van de Timbrado duidelijk die karakteristieken aanwezig zijn, die eigen zijn aan andere zangkanarierassen". Als een bepaalde toer water dient te bezitten, is de toer daarmee nog niet identiek aan een Waterslag. Als een toer van een Timbrado overeenkomsten heeft met een toer die bij een ander ras voorkomt, dan is de toer daarmee nog niet gelijk aan die toer van dat andere ras.

En wat te denken van de Timbre de Agua? In het Nederlands is de Timbre de Agua vertaald met Klingel. Clemente Lillo, internationaal Timbrado Keurmeester FOCDE/COM en een autoriteit op het gebied van de zang van de Timbrado, heeft een andere opvatting. Volgens hem komt de Cascabel van de Timbrado het meest overeen met de Klingel bij de Harzer Roller. Echter, de Cascabel is in het Nederlands vertaald met Kleine Klok. Wie ziet het probleem al voor zich? In Nederland kennen we verschillende kwekers die zowel Timbrado’s als Harzers trainen. De kweker wordt op het verkeerde been gezet en raakt op zijn minst in verwarring! Beoordeling van een toer behoort weliswaar plaats te vinden op basis van de technische omschrijving en niet op de benaming. Maar bij het afluisteren en beoordelen van zijn vogels moet de arme kweker dan bedenken dat de Klingel van de Harzer niet gelijk is aan de Klingel van de Timbrado, maar dat hij de klank terug moet brengen naar de technische omschrijving van de klank. Dat lijkt me zelfs voor ervaren keurmeesters, die zowel Harzers als Timbrado’s keuren, een moeilijke opgave.

Een ander voorbeeld van de verwarring die ontstaat door de vertaling vinden we in de zogenaamde siertoeren van de Timbrado. Als Spaanse benaming kennen we de Floreos, vertaald met Siertrillers en we kennen de Floreos Lentos, vertaald met Diepe Fluiten. De Floreos zijn de bloemen, de verfraaiingen in het lied. Lento heeft geen andere betekenis dan ‘langzaam’. Bij Floreos hebben we het dus eigenlijk over versieringen en bij Floreos Lentos over langzame versieringen. In de omschrijving staat ook gemeld dat het enige verschil tussen Floreos en Floreos Lentos het ritme is waarin de toer gebracht wordt. Dit verschil lijkt me niet van toepassing voor het vergelijk van Siertrillers en Diepe Fluiten, als we uitgaan van het klankbeeld dat deze toeren bij ons oproepen. De Floreos, snel elkaar opvolgende afgezette klanken, de Floreos Lentos langzaam door het rekken van de klinkers en onderbroken. Maar nu de vertaling. Het is weliswaar correct om te stellen dat een Siertriller een Floreos is, maar andersom gaat het verhaal niet op. Niet alle Floreos zijn zonder meer siertrillers! Bij de benaming van Siertriller, verwacht je toch minimaal dat deze zal trillen, helaas, u staat weer op het verkeerde been. Want dat mooie snelle loopje tussen twee enkelvoudige toeren in, ook dat is volgens de technische omschrijving een Floreos! Bij de Floreos Lentos geldt een soortgelijk probleem. Diepe Fluiten zijn inderdaad langzame versieringen, echter, niet alle Floreos Lentos zijn Diepe Fluiten. Bij deze twee toeren geldt dus dat de vertaalde benaming van de toer slechts een deelverzameling aanduidt van het gehele scala aan zang die de originele toer omvat. U kunt dit vergelijken met: "een Timbrado is een zangkanarie, maar niet alle zangkanarie’s zijn Timbrado’s". Een ieder zal het ermee eens zijn dat deze stelling juist is en niet omkeerbaar.

Tot slot ontstaat nog een klein struikelblokje bij de vertaling van de Variaciones Rodadas. Op basis van de technische omschrijving wordt gesteld dat dit een "rol op e, o of u is". In de technische omschrijving worden deze klinkers als uitgangen genoemd. Echter, de letter ‘u’ wordt in het Spaans als "oe" uitgesproken. Als de Nederlandse ‘u’ bedoeld wordt, dan spreekt men in het Spaans van de "Franse ü". Het woord rol is in de spaanse vertaling overigens een rulo, een woord dat ook bij de omschrijving van de toeren bij de Roller in gebruik is. Het woord ‘rulo’ komen we echter bij de spaanse omschrijving van de toeren van de Timbrado niet tegen.

De Timbrado is in Nederland een relatief jong zangkanarieras, met een snel groeiend aantal enthousiaste kwekers. Niet zonder reden is in het verleden de keuze gemaakt om de originele benaming van de toeren te vertalen. Het is immers makkelijker om bij de komst van een nieuw ras te refereren aan het bekende, in dit geval aan de toeren die we reeds kennen van de bekende zangkanarie rassen, de Harzer Roller en de Waterslager. Daarbij komt nog dat Nederlandse benamingen ongetwijfeld toegankelijker zijn voor kwekers dan anderstalige benamingen. Groot is mijn waardering voor de pioniers in Nederland die zoveel voor dit ras gedaan hebben en de moeite hebben genomen om de toeren te vertalen.

Echter, de  Timbrado in Nederland is opgegroeid en zo langzamerhand volwassen aan het worden. We moeten aan de ontwikkeling en groei van de Timbrado binnen Nederland denken en daarbij streven naar kwaliteit! Het verschil van de Timbrado met de Harzer Roller en de Waterslager is internationaal gebaseerd op de technische karakteristieken die aangeven hoe de toeren bewaardigd dienen te worden, waarmee niet enkel de grammaticale opbouw van de toer bedoeld wordt, maar de essentie ligt in de kwaliteit van de toer. De keuze om de originele benaminginen van de toeren te gebruiken op de keurlijsten, met ingang van 2007, is volgens ons dan ook een hele goede beslissing geweest en geeft blijk van visie op de ontwikkeling van dit ras!

Zoals omschreven staat in de standaard die door de FOCDE gebruikt wordt: In de zang van alle zangkanaries horen we toeren met de klankkleuren metaal, hol en water. Bij de zangkanarie rassen bestaat een specialisatie, die een duidelijke relatie heeft met het toonregister waar de soort over beschikt:

Het gebruik van de originele benaming van de toeren doet recht aan de eigenheid van het ras, iets wat de COM onderschrijft getuige de keurlijsten die op de wereldshow gebruikt worden. Overigens wordt ook in de Verenigde Staten de originele benaming van de toeren gehandhaafd en, als ik mij niet vergis, overal in de wereld.

Gelukkig heeft men nu in Nederland ook besloten om de standaard en de keurlijsten te wijzigen in de originele benaming van de toeren, om daarmee verdere verwarring te voorkomen. Voor de enthousiaste kwekers moet het toch niet zo moeilijk zijn om 12 namen in het Spaans te leren? Wij dagen u uit!